Hastalıklar

Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Borderline kişilik bozukluğu tüm kişilik bozuklarında olduğu gibi hasta, insanları ve durumları algılamakta ve ilişkilendirmekte zorlanmaktadır. Kişilik sorunları hastaların işinde, okullarında ve sosyal çevrelerinde önemli problemlerin görülmesine neden olur.

Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Borderline kişilik bozukluğu zihinsel bir rahatsızlıktır ve bu tür hastalar sağlıklı düşünmekten uzaktır. Ancak bunun farkında bile olmayabilirler. Borderline hastalığının belirtileri arasında kararsız ve yoğun ilişkiler, sık ve yoğun yaşanan öfke nöbetleri, yalnızlıktan korkma, intihar davranışları yer alır.

Hastalar düşünce şekillerini, konuşmalarını son derece normal bulurlar. Hasta genellikle karşılaştığı olumsuz durumlar için kendini değil, çevresindeki diğer insanları suçlama eğilimi gösterir. Kişilik bozukluklarının tümü, çoğunlukla genç yaşlarda ya da yetişkinlik dönemin başlar. Bazı kişilik bozukluklarının yaşın ilerlemesi ile birlikte daha az görülmeye başlandığı bilinmektedir. 

Borderline Kişilik Bozukluğunda Görülen Durumlar Nelerdir?

Borderline’da görülen durumlar şu şekilde sıralanabilir:

  • Öfkeye hakim olamama, 
  • Gerçek ya da hayali bir terk edilmeden kaçmak için çok çaba harcamak, 
  • Kişinin kendini sürekli boşlukta hissetmesi, 
  • Karşısındaki insanı aşırı büyütme ya da aşırı değersizleştirme, 
  • Kendini algılamada değişkenlikler, 
  • Duygu durumlarının sürekli olarak değişkenlik göstermesi, 
  • Yinelenen bir şekilde gerçekleşen intihar girişimleri, 
  • Mükemmellikte değersizlik arasında ani geçişler,
  • Kendine zarar verme, 
  • Aniden yapılan eylemler (aşırı yemek yemek, hızlı ve tehlikeli şekilde araba kullanmak, aniden çok para harcamak vb.)

Borderline hastalarında yukarıda sayılan belirtilerden en az 5’inin olması gerekir. 

Borderline Hastaları Neden Yoğun Öfke Yaşar?

Borderline’da öfke sık karşımıza çıkar. Bu hastalığa sahip olan kişiler çok kırılgan yapıya sahiptirler. Hem kabul edilmek hem de reddedilmek konusunda hassas insanlardır. Ayrılık ve istenmeyen bir durumun olması halinde bu nedenle ortaya yoğun bir öfke çıkabilir. Kişiler öfkelerini sergilerken net olurlar. Bu sırada kırıcı olabilirler ve yapmak istemedikleri şeyleri yapıp, söylemek istemedikleri şeyi söyleyebilirler. Bu nedenle borderline hastaları öfke nöbetleri sonrasında kendilerini suçlu ve pişman hisseder. Borderline hastaları içten içe terk edilme korkusu yaşar. Bu nedenle de bu duyguyla sürekli baş edilmeye çalışılır. Ayrılmanın olmaması için kişi karşısındaki kişiyi tehdit edebilir ya da intihar girişimlerinde bulunabilir. Borderline hastalarında sık partner değişimi, dürtüsel cinsel ilişkiler görülmektedir. Hastalar öfkelerini kontrol edemezler. 

Borderline Hastalığının Görülme Sıklığı Nedir?

Borderline görülme sıklığı toplum içinde yüzde 2 ya da 3 olarak düşünülmektedir. Psikiyatriye başvuran hastaların yüzde 30 ile 60’ı arasında bu hastalık bulunmaktadır. Yapılan çalışmalar kadınlarda erkeklere oranla 2 kat daha fazla borderline kişilik bozukluğunun ortaya çıktığını koymuştur. Hastalığın tanısı için belirlenmiş bazı tanı kriterleri bulunur. Ancak, kesin tanı konması için mutlaka profesyonel bir ruh sağlığı personeli ile görüşmek gerekir. İlişkilerinde ciddi sorunlar yaşayan, duygusal dalgalanmalar yaşayan, intihar girişimlerinde bulunan ve dürtüsel davranışlarda bulunan kişilerde borderline bozukluğu olma ihtimali yüksektir. Hastalığın oluşum mekanizması kesin olarak bilinmez. Ancak biyolojik, çevresel ve genetik faktörler hastalığın oluşmasında etkili olabilir. Özelikle çocukluk çağında yaşanan travmalar bu hastalığa yol açabilir. 

Borderline Hastalığı Hakkında Bilinmesi Gereken Önemli Bilgiler

Borderline hakkında bilinmesi gerekenler hastalık hakkında farkındalık oluşmasına yardımcı olur. Bu bilgilerden bazıları şu şekilde sıralanabilir:

  • Tedavi yöntemleri hakkında bilgi yalnızca hasta tarafından değil aynı zamanda hastanın ailesi tarafından da bilinmelidir. 
  • Hastaların hayatla olan uyumunu artırmak ve kayıplarını durdurmak için mutlaka önlem almak gerekir. 
  • Eğer hekim gerek görürse terapiye ek olarak ilaç tedavisi de yapılmalıdır. 
  • Borderline kişilik bozukluğu ile birlikte diğer psikolojik problemlerin görülme ihtimali yüksektir. Bu hastalıklar için de ayrıca tedavi yapılması gerekir. Psikolojik problemlerin başında yeme bozuklukları, kendine zarar verme davranışları, depresyon, anksiyete bozuklukları ve alkol, madde kullanımı gelir. 
  • Borderline tedavisinde kullanılan en etkin yöntem psikoterapidir. 
  • Dürtüsel davranışların düzenlenmesi için medikal tedavilerden faydalanmak gerekebilir. 
  • Borderline kişilik bozukluğu için önceden pek bir şey yapılamayacağı inancı yaygınken, bu gün hastalık için tedavi edilebilir denmektedir. 

Borderline Hastalığına Neden Olan Çevresel Faktörler Nelerdir?

Borderline hastalığına yol açan çevresel faktörler şu şekilde sıralanabilir:

  • Bir ebeveyni kayıp etmek, 
  • Ebeveynler tarafından ihmal edilmek, 
  • Duygusal, cinsel, fiziksel taciz mağduru olmak, 
  • Çocukken kronik şekilde sıkıntıya ya da korkuya maruz kalmak, 
  • Bipolar bozukluğu ya da içki, uyuşturucu sorunu olan bir aile bireyi ile beraber büyümek, 
  • Başkalarının ona zorbalık etmesi hastalığa zemin hazırlar. 

Bir çocuğun anne ve babasıyla kurduğu ilişki, kişinin dünyayı nasıl algılayacağına önemli ölçüde etki eder. Çocukluk döneminde kalmış çözülmemiş korkular, öfkeler ve diğer problemler kişinin yetişkinlik yıllarında bile bazı çarpık düşüncelere sahip olmasına neden olur. Bu çarpık düşünceler şu şekilde sıralanabilir:

  • Başka insanların ona ebeveynlik etmesini istemek, 
  • Başkalarını idealleştirmek, 
  • Diğer insanlar yetişkin kendi çocukmuş gibi davranmak vb. 

Borderline Hastalığına Neden Olan Beyin Gelişimi Problemleri Nelerdir?

Borderline hastalığına yol açan beyin gelişimi ile ilgili faktörler şu şekilde sıralanabilir:

  • Hipokampus gelişmesinde aksama olması kişilerin kendini kontrol etmesini engeller. Kişi bir nevi kendi üzerinde hakimiyet sahibi olamaz. 
  • Orbitofrontal korteks gelişmesinin yeteri kadar olmaması beynin planlama ve karar verme ile ilgili olan kısmını etkiler. Hastaların kararsız olmasının nedeni budur. 
  • Beyindeki amigdala bölgesi korku, endişe ve saldırganlık gibi olumsuz duyguların düzenlemesi ile ilgilidir. Amigdala bölgesinin yeterince gelişmemesi kişinin endişeli, korkak olmasına neden olabilir. 

Beyin gelişiminde eksiklik olması yalnızca borderline kişilik bozukluğu değil, diğer ciddi hastalıklara da neden olabilir. 

Borderline Kişilik Bozukluğunda Diyalektik Davranışçı Terapi 

Borderline hastalığında diyalektik terapi ilk defa 1980’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Bu yöntem Marsha Linehan tarafından bulunmuştur. Bu terapide, kişilere problemleri çözmesi öğretilir. Gündelik sorunlar ele alınır ve duyguların kontrol edilmesinin yolları aranır. Kişi terapi sayesinde kaygılarını kontrol etmeyi öğrenir. Terapi yönteminin temel odağında empatik ve kabul edici dinleme tekniği yatar. Hastalığın tedavisi için şema terapi yapılabilir. Şema terapisi bireysel ya da grup halinde yapılabilir. Şema terapi sayesinde hastalar hayatlarında olumsuz etkiye yol açan alışkanlıkların farkına varırlar. Morallerini bozan durumları ortaya çıkarırlar. Bu sırada kişinin daha sağlıklı alışkanlıklar kazanması için çalışılmaktadır. Bunu yaparken olaylara yeni bir bakış açısından bakmak gerekir. 

Borderline Kişilik Bozukluğu Olanlara Tavsiyeler 

Borderline hastalarına öneriler şu şekilde sıralanabilir:

  • Bu alanda tecrübeli olan hekimleri tercih edin. 
  • Sürekli hekim değiştirmeyin. 
  • Hastalığın tedavi edilebilir olduğunu unutmayın. 
  • Düzenli ve uzun süreli terapi alın. Terapide sabırlı olun.
  • Sorunlarınızı daha iyi anlamak ve onların desteğini almak için sevdikleriniz ile iletişim halinde olun. 
  • Stresten uzak durun. Stres yönetimini nasıl yapacağınızı öğrenin. Müzik dinlemek, yoga yapmak, meditasyon yapmak stresten uzaklaşmak için iyi yöntemlerdir. 
  • Hastalığın neden olduğunu ve tedavi yöntemlerini neler olduğunu araştırın. 
  • Öfke patlaması yaşamanıza neden olan tetikleyicilerin neler olduğunu araştırın.
  • Dürtüsel davranmanıza neden olan durumları anlayın ve bunlardan uzak durun. 

Borderline kişilik bozukluğu tedavisinde, terapiye düzenli olarak devam edin ve olumlu bir tavır takının. Hastalık iyileştirilebilirdir. 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu