Hastalıklar

Çölyak Hastalığı Nedir ? Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastalığı nedir her 100 kişiden 1 birinde rastlanan nadir bir hastalıktır. Orana aldanarak rahatlamamakta fayda vardır çünkü çok fazla rastlanmasa da geç tanı konması durumunda oldukça tehlikeli bir hastalıktır.

Dilerseniz çölyak hastalığı nedir? Çocuklarda Çölyak hastalığı belirtileri nelerdir, neler yapılmalıdır ve daha birçok sorunun cevaplarını verelim.

Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığı nedir sorusuna cevap vermek gerekirse; bu hastalık birçok tahılda bulunan ve gluten adı verilen protein etkisi ile bağışıklık sisteminde meydana gelen anormal tepkilerdir. Çölyak hastalığının her geçen gün görülme oranı artarken, dünya genelindeki ülkelerde yapılan istatistiksel araştırmalar bazında her 100 kişiden biri çölyak rahatsızlığı yaşar. 

Belirli insanlarda gluteni parçalama işlevi bulunan enzimlere karşı bağışıklık yanıtı mevcuttur. Bağırsaklarda yer alan iltihaplanma ile baş gösteren çölyak rahatsızlığı, bağışıklık sisteminin glutene karşı verdiği anormal tepki ile ortaya çıkar. 

Bağırsaklardaki mukoza villus adını alan ve besin emilimini gerçekleştiren eldiven parmağı formunda çıkıntılara sahiptir. Villuslar sayesinde bağırsak emilim yüzeyi artarken, besinler kana kolaylıkla geçiş yaparlar. Çölyak hastalığı sırasında ise iltihap etkisi ile vücut kendi dokularına zarar verme eğilimi bulunan antikorları üretir. Antikorlar ise ince bağırsak yüzeyindeki villusları düzeleştirerek, besin maddesi alımı engeller.

Çölyak Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastalığı nedir sorusunu cevapladığımıza göre bu hastalığın başlıca belirtileri nelerdir bunlardan bahsedelim. Çölyak hastalığı belirtileri, ishal, kusma, gelişme geriliği, karın bölgesinde şişlik, kaslarda erime, iştahsızlık problemleridir. 2 yaşından daha büyük çocuklarda bu hastalık, sinirlilik, ergenliğe girmede gecikme, baş ağrıları, karaciğer testlerinde bozukluk, aşırı mızmızlık, duygusal ortaya çıkan stres, kas koordinasyonunda ciddi problemler, kısa boy problemi, ishal ve kilo kaybı gözlemlenir.

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Nedenleri
Çocuklarda Çölyak Hastalığı Nedenleri

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

Çölyak hastalığı nedir, belirtileri nelerdir? sorularını detaylıca cevaplamaya çalıştık. Peki bu hastalık neden olur? Özellikle çocuk yaşta semptomları gözlenmeye başlanması gereken bu hastalığın sebepleri nelerdir? Sebepleri şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Gluten tahammülsüzlüğü,
  • Çölyak hastalığına genetik yatkınlık,
  • Çevresel faktörler,
  • Gluten molekülünün bağışıklık sisteminde aşırı reaksiyona sebep olması,
  • Sağlıksız ve yüksek glutenli beslenme şekli,
  • Gastrointestinal enfeksiyonlar,
  • Bağırsaklarda bakteri bulunması,
  • Buğday, çavdar, yulaf, arpa gibi ürünlere karşı bağışıklık sisteminin anormal tepkilerini tetiklemeleri,

Bu sebeplere bağlı olarak çölyak rahatsızlığı ortaya çıkar.

Çocuklarda Çölyak Tanısı Nasıl Koyulur?

Çocuklara çölyak tanısı koymak hakkında detaylar şu şekilde sıralanır:

  • Tanı için ilk adımda fizik muayene yapılır.
  • Hastanın sağlık durumuna ilişkin geçmiş hakkında bilgi edinilir.
  • İşlemler ardından seroloji testi yapılır.
  • Bu test kapsamında, belirli antikor proteinlerinin seviyeleri ve değerlerinin yüksek olup olmadıkları ölçülür. 
  • HLA/DQ2 ve HLA/DQ8 testeleri yapılır. Bu testler ile insan lökosit antijenlerinin genetik incelemesi ile çölyak hakkında kesin kanılar sunulur.
  • Yapılan test sonuçlarında çölyak hastalını destekleyen sonuçlara ulaşılmış ise ince bağırsak endoskop ile incelenip, küçük bir kanül kamera yardımı ile detaylı görüntüleme sağlanır.
  • İşlem sırasında villüs hasarlarının varlığı gözlemlenirse çölyak oluşumundan söz edilir.
  • Uzman doktorun gerekli görmesi halinde bağırsaktan bir doku örneği incelenerek tam tanı gerçekleştirilir.

Çölyak Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Çölyak rahatsızlığının tedavisi hakkında detaylar şu şekilde sıralanır:

  • Tedavi kapsamında çocuklar için gluten içermeyen özel beslenme programları hazırlanır.
  • Çocuklara özel bu diyet programı ile çölyak etkileri kontrol altına alınır.
  • Buğday, arpa, çavdar ve bunlardan yapılan erişte, keke, makarna, börek gibi besinlerin tüketiminin önüne geçilir.
  • Gluten alım düzeyinin düşürülmesi ile birkaç ay içinde villüslerin yeniden büyümesi sağlanır.
  • İnce bağırsaklarda girilen iyileşme süreci, kalsiyum, folik asit, B12 vitamin, çinko, demir, K vitamin takviyeleri ile desteklenerek tedaviye devam edilir.

Bu adımlar kapsamında hastalığın düzeyine göre 3 ay ile 6 ay süre periyodunda tam tedavi koşulları sağlanır.

Çölyak Hastalığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen çölyak rahatsızlık sonuçları şu şekilde sıralanır:

  • Bağırsak iç duvarlarında hasar,
  • İlerleyen dönemde ciddi bağırsak rahatsızlıkları,
  • İlerleyen yaşta ince bağırsak lenfoması oluşumu,
  • İnce bağırsak ülseri,
  • Reflakter sprue diğer bir ifade ile glutensiz diyete karşı tepkisizlik,
  • Bağırsak kanseri,
  • Gluten ile oluşan tepeleri su toplamış kabarcıkların meydana çıkması,
  • Konforsuz bir yaşam süresi,

Kişilerde çölyak hastalığı tedavisi ve glutensiz diyet uygulaması yapılmaması halinde bu problem gözlemlenir.

Çölyak, buğday, arpa ve çavdar glutenlerinin tetiklediği ve ilk adımda ince bağırsaklara hasar veren bir hastalıktır. Tedavisinin ertelenmesi ve gluten tüketimine devam edilmesi halinde, diğer organlarda da hasarlar meydana gelir. Bağırsakta oluşan hasar ile emilim ve sindirim işlemleri bozulurken, vücut için alınamayan vitaminlerin eksiklikleri ortaya çıkar. Bir domino etkisi yapan tedavi edilmemiş çölyak, vitamin eksikliğini ve bu eksikliğe bağlı kronik rahatsızlıkları ortaya çıkarır.

Çölyak Hastalığı Olan Kişilere Ne İyi Gelmez?

Çölyak hastalığı nedir sorusunu araştırıyorsanız bu hastalığa nelerin iyi gelmediğini kesinlikle bilmeniz gerekir. Çölyak hastası kişilere dokunanlar şu şekilde sıralanır:

  • Soslu kuruyemişler,
  • Çorbaların unlu harçları,
  • Sirke, Bulgur, makarna, erişte,
  • Kahvaltılık gevrekler,
  • Kraker ve kurabiyeler,
  • Turta, lavaş, cips,
  • İşlenmiş et ve baharat karışımları,
  • Sakızlı tatlılar,
  • Buğday ve arpa,

Bu besinler çölyak rahatsızlığı bulunan çocuklara hastalığın seyrini hızlandırırlar.

Çölyak Hastalığı Olanlar Ne Yiyebilir?

Çölyak rahatsızlığı olan kişiler yiyecekleri şu şekilde sıralanır:

  • Organik et, balık, tavuk etlerinin una bulanmadan hazırlanmış çeşitleri,
  • Gluten içermeyen peynir, yoğurt, süt, tereyağı, yumurta,
  • Zeytin, ay çiçeği yağı, zeytinyağı, fındık, badem,
  • Tatlı olarak glutensiz dondurma,
  • Soya fasulyesi,
  • Bezelye, barbunya,
  • Kara buğday, nohut, mercimek, pirinç,

Bu besinler çölyak hastalığı yaşayan çocuklar tarafından tüketime uygunluk taşırlar. 

Çocuklarda Çölyak Hastalığına Ne İyi Gelir?

Çocuklarda çölyak rahatsızlığına iyi gelenler şu şekilde sıralanır:

  • Bol su tüketimi,
  • Su tüketimi ardından toksin maddelerin vücuttan atılması,
  • Kuru üzüm ve ceviz ezmelerinin tüketimi,
  • Vitamin açısından zengin yeşil sebzelerin ve meyve çeşitlerinin tüketimi,
  • Lifli besinlerin tüketimi,
  • Yağ bakımından zengin gluten içermeyen meşe palamudunun t
  • Ketimi ile protein almak,

Bu işlemlerin tümü çocuklarda çölyak rahatsızlığını iyileştirme sürecinde destek sağlar.

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Ölümcül Mü?

Çölyak hastalığı ölümcül olması, çölyak rahatsızlığının teşhisine rağmen yüksek oranda gluten içeren gıdaların tüketilmesi ile oraya çıkan bir durumdur. Teşhis ardından gluten içermeyen diyetlerin uygulanması ve glutenli gıdaları almasının engellenmesi halinde ölümcül bir etkiden söz etmek mümkün değildir. 

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Ne Zaman Ortaya Çıkar? 

Çocuklarda çölyak rahatsızlığının oluşma zamanı ağırlıklı olarak 8 ila 12 aylık dönem arasıdır. Bebek 8. Aylık olduğundan glutenli gıda tüketimleri sırasında alerjik reaksiyonlar gösteriyor ise çölyak rahatsızlığından şüphelenir. Çocuklarda 2 yaş sonrasında ve ergenlik dönemine giriş öncesinde çölyak hastalık oluşumu gözlemlenebilir. En yoğun teşhis evresi 8 ila 12 ay periyodu iken ikinci sırada ergenlik dönemine giriş öncesi çölyak hastalık oluşumundan söz edilir.

Sessiz Çölyak Rahatsızlığı Nedir?

Çölyak hastalığı nedir sorsunu cevaplamıştık birde sessiz çölyak hastalığı bulunmaktadır. Sesiz çölyak hastalığı, çok yavaş gelişen belirtiler ile ortaya çıkan, yıllarca sesiz kalarak devam eden glutene karşı alerji durumudur. Tip 1 diyabet rahatsızlığına ve çocuklarda görüle troid hastalıklarına sesiz çölyak eşlik eder. Bu kapsamda troid sorunları halinde sesiz çölyak’a dair kan testleri yapılmalıdır. Kan testlerinde elde edilen bulgular kapsamında anormal değerler ve on iki parmak patalojik incelemelerinden problemli bulgular elde edilirse, uzman hekimce glutensiz bir diyet önerilir. Bu diyet ömür boyu uygulanarak, çocuklarda çölyak hastalığı ile ortaya çıkan kusma, kaşıntı, kızarma, ishal gibi problemlerin önüne geçilir. 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu